Czy szkolenie wstępne BHP można zrobić online? Kiedy wystarczy forma zdalna, a kiedy potrzebny jest instruktaż na stanowisku pracy
Odpowiedź zależy od tego, która część szkolenia wstępnego BHP jest realizowana i czego dotyczy dane stanowisko. Instruktaż ogólny może odbyć się zdalnie, także w formie wideokonferencji, natomiast instruktaż stanowiskowy odnosi się do rzeczywistych zagrożeń i warunków pracy, dlatego co do zasady wymaga przeprowadzenia przy stanowisku.
Zakres szkolenia wstępnego BHP: instruktaż ogólny i stanowiskowy
Szkolenie wstępne BHP jest obowiązkowym etapem poprzedzającym dopuszczenie pracownika do pracy. Składa się z dwóch części: instruktażu ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego. Pierwsza obejmuje zasady wspólne, a druga odnosi je do warunków wykonywania pracy na konkretnym stanowisku.
Instruktaż ogólny obejmuje podstawowe przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, zasady obowiązujące w zakładzie pracy oraz zasady udzielania pierwszej pomocy.
Instruktaż stanowiskowy dotyczy konkretnego stanowiska pracy. Obejmuje zagrożenia i czynniki środowiska pracy związane z wykonywanymi zadaniami, a także zasady bezpiecznego postępowania właściwe dla danego miejsca i rodzaju pracy.
Sposób realizacji obu elementów zależy od charakteru stanowiska oraz obowiązujących przepisów.
Kiedy instruktaż ogólny można przeprowadzić online
Instruktaż ogólny może być prowadzony zdalnie, na przykład w formie wideokonferencji lub z wykorzystaniem innych środków komunikacji elektronicznej. Ta część szkolenia nie wymaga więc jednoczesnej obecności wszystkich uczestników w zakładzie pracy.
Forma zdalna nie zmienia zakresu instruktażu. Uczestnicy nadal powinni otrzymać informacje dotyczące podstawowych przepisów BHP, zasad obowiązujących w zakładzie pracy oraz udzielania pierwszej pomocy. Organizacja szkolenia powinna umożliwiać kontakt z prowadzącym i wyjaśnianie wątpliwości, a nie ograniczać się do samego udostępnienia materiałów.
- Kontakt z prowadzącym – uczestnicy powinni mieć możliwość zadawania pytań i konsultacji podczas szkolenia online.
- Dostęp do treści – materiały powinny obejmować zagadnienia przewidziane dla instruktażu ogólnego.
- Sprawdzenie wiedzy – po zakończeniu instruktażu należy sprawdzić, czy uczestnik zapoznał się z przekazanymi zasadami i je rozumie.
Możliwość realizacji instruktażu ogólnego online nie oznacza, że całe szkolenie wstępne można przeprowadzić zdalnie w przypadku każdego stanowiska.
Dlaczego instruktaż stanowiskowy wymaga szkolenia przy stanowisku pracy
Instruktaż stanowiskowy odnosi się do konkretnego stanowiska, wykonywanych na nim zadań oraz występujących tam zagrożeń i czynników środowiska pracy.
Jego praktyczny charakter wymaga bezpośredniego kontaktu z instruktorem i warunkami pracy. Szkolenie obejmuje pokaz bezpiecznych metod wykonywania obowiązków oraz obsługi urządzeń, a także umożliwia sprawdzenie, czy pracownik potrafi prawidłowo wykonywać powierzone czynności. Z tego powodu instruktaż stanowiskowy co do zasady odbywa się na miejscu pracy i nie może być przeprowadzony w całości online.
Dotyczy to również stanowisk robotniczych, dla których instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy i nie może być realizowany zdalnie.
W jakich sytuacjach dopuszczalny jest zdalny lub hybrydowy model szkolenia
O dopuszczalnej formie decydują przede wszystkim rodzaj stanowiska oraz organizacja pracy. Typowy model hybrydowy oznacza, że instruktaż ogólny odbywa się zdalnie, natomiast instruktaż stanowiskowy jest realizowany stacjonarnie, przy konkretnym stanowisku pracy.
| Sytuacja | Dopuszczalna organizacja szkolenia |
|---|---|
| Praca zdalna lub hybrydowa na stanowisku administracyjno-biurowym | Obie części szkolenia wstępnego mogą zostać przeprowadzone zdalnie. |
| Praca hybrydowa, gdy instruktaż stanowiskowy wymaga obecności przy stanowisku | Instruktaż ogólny online, a stanowiskowy na miejscu pracy. |
| Stanowisko robotnicze | Instruktaż stanowiskowy odbywa się stacjonarnie; sama forma online nie wystarcza. |
| Praca stacjonarna na stanowisku innym niż administracyjno-biurowe | Instruktaż stanowiskowy należy przeprowadzić na miejscu pracy. |
Szczególnym przypadkiem są pracownicy zdalni zatrudnieni na stanowiskach administracyjno-biurowych. Dla tej grupy szkolenie wstępne BHP online może obejmować obie części, w tym instruktaż stanowiskowy. Sam hybrydowy tryb pracy nie przesądza jednak o zastosowaniu tego wyjątku, zwłaszcza gdy stanowisko wiąże się z czynnikami wymagającymi obecności na miejscu.
Przed wyborem formy trzeba zestawić faktyczny sposób wykonywania pracy z charakterem stanowiska. Zdalny instruktaż ogólny można połączyć ze stacjonarnym instruktażem stanowiskowym, zamiast traktować szkolenie online jako rozwiązanie właściwe dla każdego pracownika pracującego częściowo zdalnie.
Dokumentowanie szkolenia wstępnego przeprowadzonego częściowo online
Dokumentacja powinna odzwierciedlać rzeczywisty przebieg szkolenia, dlatego przy modelu częściowo online trzeba wyraźnie rozdzielić instruktaż ogólny od stanowiskowego. Powinna także pozwalać ustalić, która część została przeprowadzona online, a która stacjonarnie.
Podstawowym dokumentem jest karta szkolenia wstępnego. Powinna potwierdzać odbycie obu instruktaży oraz zawierać dane pracownika, datę szkolenia, dane osoby prowadzącej i podpis pracownika potwierdzający odbycie szkolenia.
- Instruktaż ogólny: potwierdzenie udziału w szkoleniu, na przykład w dokumentacji organizatora lub systemu szkoleniowego, oraz wynik testu lub egzaminu, jeśli został przeprowadzony.
- Instruktaż stanowiskowy: wpis w karcie szkolenia wstępnego oraz, gdy są stosowane, protokoły lub inne potwierdzenia wykonania tej części przy konkretnym stanowisku.
- Egzamin online: wynik lub potwierdzenie zaliczenia, które dokumentuje zakończenie szkolenia wymaganym sprawdzeniem wiedzy.
- Dokumenty dodatkowe: certyfikaty i protokoły, o ile zostały wydane lub wykorzystane w danym procesie szkoleniowym.
Dokumentacja szkolenia wstępnego BHP powinna być kompletna, spójna z kartą szkolenia i przechowywana w aktach osobowych pracownika. Za zapewnienie oraz udokumentowanie szkolenia odpowiada pracodawca, także wtedy, gdy szkolenie wstępne bhp online obejmowało tylko instruktaż ogólny, a instruktaż stanowiskowy przeprowadzono później na miejscu.
